Archive for January, 2014

Ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը մեծ ծրագրեր ունի այս տարվա համար

January 29th, 2014
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համար 2014 թվականը կլինի մի շարք կարևոր ձեռքբերումների և նվաճումների տարի: Նվագախումբը շրջագայություններ կունենա մի քանի երկրներում, ինչպես նաև գերմանական հայտնի ընկերության նախաձեռնությամբ կթողարկի նոր ձայնասկավառակ: Բացի դրանից, Երևանյան 8-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնը մի շարք անակնկալներ է խոստանում: Շատերն են պնդում, որ վերջին տարիներին նվագախումբը մեծ հաջողություններ է արձանագրել, որոնք հիմնականում ՀՊՖՆ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանի և ֆիլհարմոնիկի երաժիշտների ամենօրյա աշխատանքի և նվիրումի արդյունքն են: «Արմենպրես»-ի թղթակիցը զրուցեց մաեստրո Թոփչյանի հետ ֆիլհարմոնիկի հաջողությունների, այս տարվա ծրագրերի, շրջագայությունների և այլ հարցերի շուրջ:

-Մաեստրո, 2013 թվականն ինչո՞վ էր յուրահատուկ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համար: Ի՞նչ ձեռքբերումներ, հաջողություններ ունեցավ նվագախումբը նախորդ տարի:

-2013-ին նվագախմբի մակարդակը բավականին բարձրացավ: Ընդհանրապես, վերջին տարիներին իմ և բազմաթիվ այլ մասնագետների կարծիքով, նվագախումբը լուրջ աճի տեմպեր է արձանագրում, և սա ինձ գոհացնում է ու աշխատանքը շարունակելու ուժ տալիս: 2013 թվականին ունեցանք լեգիոներ երաժիշտներ, որոնց մասին տարիներ շարունակ խոսում էինք. նրանք նվագախումբ բերեցին իրենց գույնը և եվրոպական որոշ ավանդույթներ: ԱՄն-ում հիմնադրամ ունեցանք, սպասում ենք, որ այն պետք է մեծ թափով գործի: Տարվա վերջում, սակայն, «անակնկալ» եղավ.  Չինաստանի մեր հյուրախաղերը չստացվեցին և տեղափոխվել են 2014 թվական: Այնուամենայնիվ, ելույթներ ունեցանք բազմաթիվ հայտնի մենակատարների հետ, ում տարիներ շարունակ ձգտում էինք բերել Հայաստան: Դաշնակահար Անդրեաս Ֆրյոլիխի հետ բացառիկ CD ենք ձայնագրել` Մոցարտի ստեղծագործություններով: Ֆիլհարմոնիկի կյանքում մեծ իրադաձություն էր նաև Բրուքների վերջին սիմֆոնիաների կատարումը: Ինձ համար ձեռքբերումները ստեղծագործական են: Ես ցանկանում եմ, որ նվագախումբը հասնի համաշխարհային բարձր մակարդակի:

-Նոր ձայնասկավառակը ե՞րբ է ներկայացվելու հանրությանը: Մոցարտի ո՞ր գործերն են ներառված CD-ում:

-Գարնան սկզբին մենք այն արդեն կներկայացնենք, վերջնական տարբերակն արդեն մեզ մոտ է: Շատ բարձր մակարդակով է արված, ավելին, քան ես էի սպասում: Այն ներառում է Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» և «Դոն Ժուան» օպերաների նախերգանքները, ինչպես նաև 6-րդ և  13-րդ դաշնամուրային կոնցերտները:  Ուրախ եմ, որ գերմանական ընկերությունը մեզ հետ ցանկացավ Մոցարտ ձայնագրել: Հայ երաժիշտներին այսօր սովորաբար ընկալում են որպես միայն հայկական երաժշտություն կատարող, չնայած մենք դրա համար էլ ենք ուրախ: Հույս ունենք նույն ընկերության հետ ձայնագրել Արամ Խաչատրյանի երկրորդ սիմֆոնիան: Ձեռքբերումները շատ են, պետք է աշխատենք, և գուցե ավելի շատ լինեն:

-2014-ը Ֆիլհարմոնիկն արդեն պատմական համերգով է սկսել: Օրեր առաջ երաժիշտները ելույթ ունեցան լեհ կոմպոզիտոր և դիրիժոր Քշիշտոֆ Պենդերեցկու հետ:

-Պենդերեցկին ինձ համար այսօր ապրող ամենամեծ կոմպոզիտոր ու երաժիշտն է: Մեզ մոտ «շնորհքով», «ընդունակ», «տաղանդավոր», «հանճարեղ» գաղափարները մի տեսակ խառնվել են իրար: Օրեր առաջ մի հայ դիրիժորի մասին կարդացի, գրված էր «հանճարեղ» : Հանճարեղ բառը չի կարելի օգտագործել որևէ դիրիժորի մասին: Կլաուդիո Աբադոն, ով ամենամեծ դիրիժորներից էր, ևս հանճարեղ չէր, նա բացառիկ տաղանդի տեր լեգենդար դիրիժոր էր: Հանճարեղը Բեթհովենն է: Պենդերեցկին էլ է հանճարեղ: Կատարողը ևս հանճարեղ չի կարող լինել, կարող է լինել տաղանդավոր: Մենք այդ ամենը խառնում ենք: Պենդերեցկու դեպքում մենք կարող ենք ասել, որ մեր կողքին իսկական հանճար էր: Նա այսօրվա Բրամսն է: Մեզ համար մեծ ոգևորություն էր զրուցել նրա հետ, կատարել նրա երաժշտությունը: Նա ղեկավարեց մեր նվագախումբը, շատ գոհ մնաց և ասաց, որ Ֆիլհարմոնիկը շատ բարձր մակարդակ ունի: Մենք հատուկ այնպես էինք արել, որ իր երկրորդ սիմֆոնիան փորձելիս նա չմասնակցի ոչ մի փորձի, որովհետև ցանկանում էինք, որ կատարումն իր համար անակնկալ լինի: Պենդերեցկին ասաց, որ իր սիմֆոնիան լրիվ այլ կերպ տեսավ և նշեց. «Դուք ավելի լավ կատարեցիք, քան ես էի գրել սիմֆոնիան» : Այս սիմֆոնիան հանճարեղ է, և մենք ուրախ ենք , որ նա հավանեց մեր կատարումը:

-Այս տարի Ֆիլհարմոնիկն ի՞նչ  անակնկալներ կմատուցի երաժշտասերներին, առաջիկայում ի՞նչ համերգներ են սպասվում:

-Փետրվարի 11-ին և 13-ին Հասմիկ Պապյանի հետ կներկայացնենք «Տոսկա» օպերան: Այս բարդ և շատ սիրված ստեղծագործությունը վաղուց չէր հնչել Հայաստանում, ուրախ եմ, որ Հասմիկ Պապյանի հետ պետք է այն իրականացնենք: Բացի դրանից, փետրվարի 15-ին կնշենք Արամ Սաթունցի 100 ամյակը:

-Փետրվարի 19-ին Ֆիլհարմոնիկն իր հարգանքի տուրքը կմատուցի լուսահոգի Կլաուդիո Աբադոյի հիշատակին և կկատարի Վերդիի «Ռեքվիեմը»: Մաեստրո, Դուք Աբադոյին ճանաչո՞ւմ էիք:

-Ես ոչ միայն նրան ճանաչում էի, նրա հետ 5 տարի շփվել եմ: Իրավունք ունեի մասնակցել նրա փորձերին, մոտենում էի փորձերից հետո նրան և հարցեր էի տալիս: Շատ հումանիստ և բարի մարդ էր, բայց այնքան էլ շփվող չէր: Վերդիի «Ռեքվիեմը» նա կատարել է բազմիցս, ես ներկա եմ եղել այդ ստեղծագործության 7 փորձերին և 3 համերգներին:  Երբ «Ռեքվիեմը» կատարում եմ, ինձ թվում է, թե Աբադոն իմ հետևից ինձ ասում է` «այսպես արա, այնպես արա», և ես լսում եմ նրա ձայնը: Ես 2000 թվականից գիտեի, որ նա հիվանդ է, բայց Աստծոն շնորհակալություն եմ հայտնում, որ նա դրանից հետո 14 տարի ապրեց: 14 տարիների ընթացքում նա շատ նվաճումներ ունեցավ: Ծանր է, որ նա չկա: Առանց Աբադոյի դժվար է լինելու:

-Այս տարի նվագախումբը շրջագայություններ կունենա՞:

-Երկու կարևոր շրջագայություն ունենք: Օգոստոսի 25-ից սեպտեմբերի 4-ը ելույթներ կունենանք Սլովենիայում և Իտալիայում, իսկ հոկտեմբերի 4-14-ը`  Ավստրիայում, Իտալիայում և Գերմանիայում: Վերջին տարիներին արտասահմանում չենք եղել հիմնականում ֆինանսական պատճառներով: Մինչև 2016 թվականն իրար հետևից ծրագրած հյուրախաղեր ունենք, որոնց նպատակն, ըստ իս, նվագախումբն արտասահմանում ներկայացնելն է և մեր այսօրվա վիճակը ցույց տալը: Շրջագայությունների ընթացքում հիմնականում կներկայացնենք հայկական և ռուսական գործեր` Խաչատրյան, Շոստակովիչ, Չայկովսկի: Այնուհետև Գերմանիայում կկայանա մեր ձայնասկավառակի շնորհանդեսը:

-Գաղտնիք չէ, որ Ֆիլհարմոնիկը պարբերաբար ելույթներ է ունենում անվանի բազմաթիվ մենակատարների հետ: Այս տարի ինչպիսի՞ կատարողներով կզարմացնի մեզ նվագախումբը:

-Շատ մենակատարներ են լինելու, հատկապես` Երևանյան 8-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնին: Նույնիսկ խնդիր ունենք, թե մի քանիսին ինչպես մերժենք: Այնպիսի մարդիկ, ինչպիսիք են Իզաբել Ֆաուստը և Կիրիլ Գերշտեյնը, ում հազիվ կարողացանք բերել Հայաստան, մեզ ասում են, որ կրկին գալու են մեր երկիր: Մենք ուրախ ենք դրա համար:

-2013-ի սկզբին Դուք հայտարարեցիք, որ ցանկություն ունեք Հայաստանում բացել ֆիլհարմոնիկի դպրոց-ակադեմիա: Ի՞նչ աշխատանքներ են տարվում այդ  ուղղությամբ:

-Մինչև հիմա առկա է մի խնդիր. մենք հարմար տարածք չենք գտնում: Պատկերացրեք, որ հովանավոր արդեն ունենք. Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը պատրաստ է իրականացնել ծրագիրը: Մենք նույնիսկ արդեն գիտենք, թե ով է դասավանդելու դպրոցում: Իմ նպատակն ինչ-որ դպրոց ունենալը չէ, քանի որ դա ինձ համար լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն կլինի: Պարզապես կցանկանամ, որ մեր երկրում կիրթ երաժիշտներ դաստիարակվեն:

-Մաեստրո, ըստ Ձեզ, մենք այսօր երիտասարդ լավ երաժիշտներ ունե՞նք:

-Գուցե մի քանիսը կան, բայց ապագայում ֆիլհարմոնիկն ու օպերային նվագախումբը ապահովելու համար բավարար երաժիշտներ չունենք: Պետք է փորձել կրթել 5 տարեկանից: Լավ կլիներ, եթե այսօր խորհրդային ժամանակների մի քանի երաժշտական դպրոց ունենայինք, ինչպես նախկինում Չայկովսկու կամ Սայաթ-Նովայի երաժշտական դպրոցներն էին:

Մենք տաղանդավոր ազգ ենք, ինչպես եղել ենք, սակայն ինչ-որ հանգամանքների պատճառով որակյալ երաժիշտներ քիչ ունենք:

Հարցազրույցը` Ռոզա Գրիգորյանի

 

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Հայուհի տատիկի “ներդրումը” Պենդերեցկու կարիերայում

January 21st, 2014
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Այսօր «Մոսկվա» կինոթատրոնում «Արահետներ լաբիրինթոսի միջով» (ռեժիսոր՝ Հոլմ Թակկեն) վավերագրական ֆիլմի ցուցադրմամբ կավարտվի լեհ ականավոր կոմպոզիտոր Քշիշտոֆ Պենդերեցկու ծննդյան 80-ամյակին նվիրված, հունվարի 13-ից մեկնարկած համերգաշարը: Այս օրերին երեւանյան համերգասրահներում հնչեցին կոմպոզիտորի գործիքային, կամերային, սիմֆոնիկ ստեղծագործություններն ու կինոերաժշտությունը՝ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ, Երիտասարդական, Կամերային նվագախմբերի, «Հովեր» երգչախմբի, արտերկրյա եւ հայաստանցի երաժիշտների մեկնաբանմամբ: «Առավոտի» հետ զրույցում ջութակահար, ՀՀ վաստակավոր արտիստ, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր Կարմեն Թոսունյանը (լուսանկարում՝ Պենդերեցկու հետ) հիշեցնելով, որ կոմպոզիտորի երրորդ այցն է Հայաստան, ասաց. «Երաժիշտներիս ու հանդիսատեսի համար միանշանակ մեծ պատիվ է կատարել լեգենդար կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, այն էլ նրանց ղեկավարությամբ: Մանավանդ որ, Պենդերեցկու դեպքում, դրանք ստեղծվել են հոգեւոր երաժշտության հենքի վրա: Ասվածի վկայությունն է «Դավթի սաղմոսները», «Հոգեհանգստյան պատարագը», «Լեհական ռեքվիեմը», «Օրհներգ սուրբ Դանիելին», «Չարչարանքներ ըստ սուրբ Ղուկասի» եւ այլ ստեղծագործություններ»: Ջութակահարը նշեց, որ կոմպոզիտորի ստեղծած արժեքներն արտահայտում են իր ապրած ժամանակները՝ սկսած երիտասարդ տարիքից. «Իհարկե, մեծանուն շատ արվեստագետներ, անկախ տվյալ ժամանակի թելադրանքից, իրենց արվեստով անդրադարձել են աշխարհում կայացած դրական կամ նեգատիվ այս կամ այն իրադարձություններին: Սակայն ուսումնասիրելով Պենդերեցկու գործունեությունը, ակնհայտ է, որ ցանկացած խոշոր իրադարձություն իր արտացոլումն է գտել նրա երկերում: Օրինակ, Հիրոսիմայի զոհերի հոգեհանգստի համար գրված պատարագը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 40-ամյակին նրա ստեղծած մեծակտավ գործը եւ այլն: Հիմա էլ կոմպոզիտորն աշխատում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված մեծակտավ երկի վրա»: Տարածված այն կարծիքին, թե Պենդերեցկին հաճախ չի ուրիշի վստահում իր ստեղծագործությունների առաջին կատարումը, Կարմեն Թոսունյանը նախ տեղեկացրեց, որ իբրեւ կոմպոզիտոր նրա առաջին հրապարակային ելույթը միջազգային մակարդակով կայացել է 26 տարեկանում, Վարշավայում՝ համաշխարհային փառատոնի շրջանակներում, իբրեւ դիրիժոր էլ՝ 39-ում, ապա ասաց. «Իր երկերի առաջին կատարումների մեծ մասը ղեկավարել են աշխարհահռչակ դիրիժորներ, այդ թվում՝ Զուբին Մեթան, Լորին Մազելը, Մարիս Յանսոնը, Շառլ Դյուտուան, Վոլֆգանգ Սաղարիչը, Մարիս Յանսոնսը եւ այլն: Իսկ գործիքային ստեղծագործությունների առաջին կատարողներն են հանդիսացել հայտնի երաժիշտներ՝ թավջութակահար Մստիսլավ Ռոստրոպովիչը, ջութակահարներ Իսահակ Ստերնը, Աննե Սոֆի Մութերը, դաշնակահար Լամբերտ Օրքիսը, ալտահար Յուրի Բաշմետը, ֆլեյտահար Ժան-Պիեռ Ռամպալը…»: Կոնցերտմայստերը հիացմունքով խոսեց Պենդերեցկու օպերաների («Ուբու արքա», «Սեւ դիմակ», «Կորուսյալ դրախտներ» եւ այլն), խորհուրդ տալով, որ դրանց հատվածաբար կարելի է ծանոթանալ համացանցում: Նաեւ ցանկություն հայտնեց, թե լավ կլիներ, որ արմատներով հայ կոմպոզիտորի որեւէ օպերա բեմադրվեր Հայաստանում: Կարմեն Թոսունյանը նկատեց. «Հնարավոր է, որ այսօր նա չդառնար աշխարհահռչակ Պենդերեցկի, եթե մանուկ ժամանակ հայուհի տատիկի ձեռքը բռնած մշտապես չգնար հայկական եկեղեցի պատարագ ունկնդրելու»:

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

Tags:.

spacer