Archive by Author

Վաստակած 90 տարի

March 22nd, 2016
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Այս տարվա մարտի 4-ից մեկնարկել է Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հոբելյանական համերգաշարը Արամ Խաչատրյան համերգասրահում ապրիլի 19-ին կկայանա գալա համերգ՝ նվիրված Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի (ՀԱՖՆ) հոբելյանին: Այս մասին «Առավոտին» հայտնեց նվագախմբի տնօրեն, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Ռուզաննա Սիրունյանը: ՀԱՖՆ-ն հիմնադրվել է 90 տարի առաջ՝ երաժշտագետ, դիրիժոր Արշակ Ադամյանի եւ կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի կողմից: Տարբեր տարիների նվագախումբը գլխավորել են Ա. Ադամյանը, Ալ. Սպենդիարյանը, Ս. Չարեքյանը, Գ. Բուդաղյանը, Կ. Սարաջյանը, Մ. Մալունցյանը, Օ. Դուրյանը, Մ. Տերյանը, Ռ. Վարդանյանը, Ա. Քաթանյանը, Դ. Խանջյանը, Վ. Գերգիեւը, Վ. Պապյանը, Լ. Ճգնավորյանը: 2000 թվականից Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար եւ դիրիժորն է Էդուարդ Թոփչյանը: Հիմնադրման օրվանից մինչ օրս կոլեկտիվը կատարել է սիմֆոնիկ երաժշտության գրեթե ողջ դասական երկացանկը, հայ դասական եւ ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, ինչպես նաեւ հանդես եկել համաշխարհային օպերային գրականության հայտնի նմուշների համերգային կատարումներով, բեմականացումներով եւ բեմադրություններով: Նվագախմբի հետ ելույթ են ունեցել իսկապես համաշխարհային հռչակ վայելող երաժիշտներ, այդ թվում՝ Դ. Օյստրախը, Ս. Ռիխտերը, Մ. Ռոստրոպովիչը, Է. Գիլելսը, Ս. Իսերլիսը, Մ. Մայսկին, Ս. Նակարյակովը, Բ. Բերեգովսկին, Ն. Գուտմանը, Ջ. Ջակոմինին, Ի. Ֆաուստը, Ջ. Ֆիշերը, Պ. Ցուկերմանը, Գ. Կրեմերը, Յ. Բաշմետը, Պ. Դոմինգոն, Կ. Գերշտեյնը: Հաճախ նվագախումբը հյուրընկալել է ճանաչված մեր հայրենակիցներին՝ Սերգեյ Խաչատրյանին, Քիմ Քաշքաշյանին, Սերգեյ Բաբայանին, Իզաբել Բայրաքդարյանին, Նարեկ Հախնազարյանին եւ այլ հայտնիների: Նվագախմբի դիրիժորական վահանակի առջեւ են կանգնել լեգենդար դիրիժորներ Ալեքսանդր Մելիք-Փաշաեւը, Վիլլի Ֆեռերոն, Կառլո Ցեկկին, Ֆրանց Կոնվիչնին, Կուրտ Մազուրը, Վալերի Գերգիեւը, եւ այլք: Արաքս եւ Տիգրան Մանսուրյանները, Իրինա Զաքյանը եւ Ռուզաննա Սիրունյանը (աջից): 1989թ. սկսվել են ՀԱՖՆ-ի համերգային շրջագայությունները՝ ԱՄՆ, Կանադա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Լիբանան, Իսպանիա, Պորտուգալիա, Անգլիա, Հունաստան, Իրան, Կիպրոս, Թուրքիա, ԱՄԷ, Ճապոնիա, Ռուսաստան եւ այլն: Վերջին շրջանում նվագախումբը հանդես է եկել 15 համերգներով Ճապոնիայում, Սլովակիայում, Գերմանիայում, մասնակցել Իտալիայի Ռիմինի, Չիտտա դե Կաստելլո, Մերանո եւ Ռավելլո քաղաքներում ավանդաբար անցկացվող 4 փառատոներում: 2015-ին կայացան նվագախմբի հյուրախաղերը Ավստրիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Սկանդինավյան երկրներում եւ ԱՄՆ-ում: «Առավոտի» հետ զրույցում Ռուզաննա Սիրունյանը նշեց, որ ընթացիկ համերգաշրջանում Է. Թոփչյանի ղեկավարությամբ նախատեսված են համերգներ՝ Ռուսաստանում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում, Ճապոնիայում եւ Չինաստանում: 2015թ. Ֆիլհարմոնիկը 9-րդ անգամ անցկացրեց Երեւանյան միջազգային երաժշտական ամենամյա փառատոնը, որտեղ հրավիրված էին ինչպես ճանաչված, այնպես էլ լեգենդար երաժիշտներ, որն անցկացվում է ՀՀ նախագահի տիկին Ռիտա Սարգսյանի հովանո ներքո: Ռուզաննա Սիրունյանը նաեւ հավելեց, որ Ֆիլհարմոնիկի 90-ամյա հոբելյանին նվիրված միջոցառումները սկսվել են այս տարվա մարտի 4-ից, անցկացվել է համերգ՝ նվիրված Ալեքսանդր Թամանյանին, երեկո՝ ի պատիվ ՀԱՖՆ-ի գործընկեր հովանավորներ «ՎիվաՍել ՄՏՍ»-ի, ՀԲԸՄ-ի, «Արարատ» կոնյակի գործարանի: Օրերս էլ Սպենդիարյանի տուն-թանգարանում կայացավ «ՀԱՖՆ-ի երախտավորները» գրքերի ցուցահանդեսը եւ շնորհանդեսը՝ նվիրված Ֆիլհարմոնիկի վետերաններին: «Ծրագրված է Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանում անցկացնել գիտաժողով՝ նվիրված Ֆիլհարմոնիկի երախտավորներին, որտեղ ելույթներով հանդես կգան ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի, ՀՀ կոմպոզիտորների միության եւ Երեւանի կոնսերվատորիայի ճանաչված մասնագետները, այցելություն Ֆիլհարմոնիկի գլխավոր դիրիժորների շիրիմներին, իսկ ապրիլի 19-ին կբացվի Արշակ Ադամյանի հուշաքարը: Մարտի 29, 31-ին հրավիրում ենք Պուչինիի «Բոհեմ» օպերայի (ռեժիսոր՝ Սուքիաս Թորոսյան) բեմականացված տարբերակի դիտմանը, այնուհետեւ մեկ երեկո կտրամադրենք միայն հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններին, իսկ հետո գերմանացի դաշնակահար Կատարինա Թրոյթլերը իր ելույթով կշնորհավորի Ֆիլհարմոնիկի հոբելյանը, եւ այլն: Ապրիլի 13-ին կկայանա «ՀԱՖՆ 90» ֆիլմի (ռեժիսոր՝ Ավագ Ավագյան) պրեմիերան: Մինչ հոբելյանական գալա համերգը՝ առաջին անգամ Ֆիլհարմոնիկի մատուցմամբ կհնչեն Բրամսի չորս սիմֆոնիաները… անակնկալները իսկապես շատ են, բոլորը թվարկել հնարավոր չէ»,- ասաց տիկին Սիրունյանը:

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Բեռլին սիմֆոնիկի գլխավոր դիրիժոր Լիոր Շամբադալը Երևանում է

February 25th, 2016
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի (գեղարվեստական ղեկավար՝ Էդ. Թոփչյան) հրավերով երրորդ անգամ Երեւան է ժամանել հրեա ճանաչված արվեստագետ, Բեռլին սիմֆոնիկի գլխավոր դիրիժոր Լիոր Շամբադալը: Նախորդ երկու այցերի ժամանակ մաեստրոն առաջին անգամ հայ հանդիսատեսին ներկայացրեց հրեա կոմպոզիտոր Աննա Սիգալին: Ֆիլհարմոնիկի մեկնաբանմամբ հնչեցին կոմպոզիտորի «Հոգու երգերը»՝ ըստ Սայաթ-Նովայի եւ «Կոլաժ՝ Սերգեյ Փարաջանովին» ստեղծագործությունը՝ գրված սիմֆոնիկ նվագախմբի եւ ասմունքողի համար: Վերջին երկը դիրիժորն ու կոմպոզիտորը նվիրել էին Սերգեյ Փարաջանովի 90-ամյա հոբելյանին: Այդ երեկո, որը կայացավ 2014 թ. ապրիլի 24-ին, մաեստրո Շամբադալը, Հայոց եղեռնի 99-ամյա տարելիցի առիթով, հայերենով խոսք ուղղեց հանդիսատեսին: Արդյունքում տարածվեց կարծիք, թե հրեա արվեստագետը հավանաբար հայկական արմատներ ունի: «Առավոտի» հետ հանդիպման ժամանակ դիրիժորը հերքեց իր հայկական արմատների մասին խոսակցությունները, նշեց, որ հատուկ պարապել էր խոսքը հայերեն ճիշտ հնչողությամբ արտաբերելու համար: Նա հավելեց, որ իր եւ տարբեր նվագախմբերի հետ մինչ օրս ներկայացրել է Խաչատրյանի ստեղծագործությունները: Ինչ վերաբերում է իր հայրենակցուհու երկերին՝ նվիրված Սայաթ-Նովային եւ Փարաջանովին, հավաստիացրեց, որ առաջիկայում դրանք կհնչեն Բեռլին սիմֆոնիկի կատարմամբ: Դիտարկմանը՝ Շամբադալ երաժիշտը ստեղծագործական ուղու սկզբում հայտ է ներկայացրել իբրեւ կոմպոզիտոր, ապա դադարեցրել, մեր զրուցակիցը հայտնեց. «Տարիներ առաջ դադարեցրել եմ կոմպոզիտորական գործունեությունս: Դա 1980 թվականն էր, երբ 30 տարեկան էի, եւ կյանքից հեռացավ հայրս, որն իմ միակ ոգեշնչողն էր: Հետո ներսս դատարկություն էր… Դա տեւեց շա՜տ երկար: Վերջերս, ավելի ճիշտ՝ երեք տարի առաջ Իսրայելի մշակույթի նախարարությունից կամերային ստեղծագործության պատվեր ստացա՝ մեծ հոնորարով: Այդ ժամանակահատվածում մտածեցի՝ Վերդիի, Ռոսինիի օրինակով, որոնք տարիներով դադարեցրել են ստեղծագործական պրոցեսը, հետո լծվել աշխատանքի, գուցե ինձ է՞լ էր նման ճակատագիր սպասվում: Պարզվեց՝ ոչ: Այստեղ մեղավորը միայն ժամանակն էր: Բեռլին ֆիլհարմոնիկի դիրիժոր լինելուց բացի, ես համերգներ եմ ղեկավարում մայրցամաքներում, իրականացնում այլ նախագծեր, օպերային բեմադրություններ…»: Կեսկատակ-կեսլուրջ հարցրինք՝ եթե գա մի ժամանակ, որ ինչ-ինչ պատճառներով պաշտոնազրկվի, դա իր համար ողբերգությո՞ւն կլինի: Մաեստրոն պատասխանեց. «Մոտ 20 տարի Բեռլին սիմֆոնիկի գլխավոր դիրիժորն եմ: Կարծում եմ, որ այդ պաշտոնի համար սա երկար ժամանակ է: Բայց ոչ մի բան հավերժական չէ: Միանշանակ, ողբերգություն չեմ ապրի, ավելին՝ ողբերգություն չեմ ապրի, եթե նույնիսկ իբրեւ դիրիժոր էլ հանդես չգամ: Ինձ հիմա ավելի շատ է ձգում մանկավարժությունը, բազմաթիվ հրավերներ ունեմ վարպետության դասերի, որոնց սիրով եմ արձագանքում»: Ինչ վերաբերում է «օպերային» գործունեությանը, Լիոր Շամբադալն ասաց. «1993-2000թթ. հանդիսացել եմ նաեւ Գերմանիայի Կայզերսլաուտերնի երաժշտական ղեկավարը, վարել եմ շուրջ 600 ներկայացում: Իրականացրել եմ Գլինկայի «Կյանքը ցարի համար», Ռիմսկի-Կորսակովի «Մոցարտ եւ Սալիերի» օպերաների բեմականացումները, Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Իտալիայի, Ֆրանսիայի տարբեր օպերային թատրոններում հանդիսացել եմ ավելի քան 40 օպերաների բեմադրող դիրիժորը: Ի դեպ, Երեւանի օպերային թատրոնից եւ կոնսերվատորիայից հրավերի դեպքում էլ պատրաստ եմ օգտակար լինել…»:

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2016/02/25/660641/

© 1998 – 2016 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Ֆիլհարմոնիկն ու Մկրտիչ Արզումանյանը ներկայացան «Ամանորի եւ Սուրբ ծննդյան ուրախ համերգով»

January 15th, 2016
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Դեկտեմբերի 24-ին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում Հայաստանի Ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը եւ ճանաչված դերասան Մկրտիչ Արզումանյանը հրավիրել էին «Ամանորի եւ Սուրբ ծննդյան ուրախ համերգի»: Ֆիլhարմոնիկի համերգն առանձնացնում ենք այն պատճառով, քանի որ վերջ դրեց այն «ավանդույթին», երբ դասական երաժշտության սիրահարներն անհամբեր սպասում էին հունվարի 1-ին Վիեննայից հեռարձակվող Ամանորի եւ Սուրբ ծննդյան տոնին նվիրված՝ տեղի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի շքեղ համերգին: Իմիջիայլոց, հայաստանյան իրականությունում առաջին անգամ Լորիս Ճգնավորյանը սկիզբ դրեց ամանորյա եւ սուրբծննդյան երեկոներին՝ հնչեցնելով համաշխարհային սիմֆոնիկ եւ օպերային գրականությունից ընտիր՝ հանրամատչելի ստեղծագործություններ: Հենց ինքն էլ Ձմեռ պապի կերպարով ղեկավարում էր համերգները: Հետագայում ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար Էդուարդ Թոփչյանը 2000-ականների սկզբից շարունակեց այդ ավանդույթը: Նրա ղեկավարությամբ եւս Ամանորի շեմին հրամցվում էր դարձյալ դասական հանրամատչելի երաժշտություն, օրինակ՝ մեկ անգամ նույնիսկ նվագախմբի եւ էկրանային անիմացիայի համադրմամբ ունկնդրեցինք այս օրերին ողջ Արեւմուտքը ողողած Չայկովսկու «Շչելկունչիկ» բալետի երաժշտությունը: «Ամանորի եւ Սուրբ ծննդյան ուրախ համերգի» ծրագիրն էլ էր հատընտիր՝ հատվածներ Բերնսթայնի «Վեսթսայդյան պատմություն» մյուզիքլից մինչեւ Ռոսինիի հայտնի «Կատուների զուգերգը», Շտրաուսի «Չղջիկը» օպերայի նախերգանքը … Վերջում հնչեց ABBA-ի երգացանկից «Happy New year»-ը՝ բոլոր ժամանակների հիթը, համերգի բոլոր մասնակիցների մեկնաբանմամբ, որոնց միացավ նաեւ հանդիսատեսը: Բեմում էին ճանաչված երգիչներ Իրինա Զաքյանը, Նարինե Անանիկյանը, Հովհաննես Այվազյանը, Դավիթ Բաբայանցը, Սոնա Հովհաննիսյանի ղեկավարած «Հովեր» երգչախումբը, ողջ երեկո դիրիժորական վահանակի մոտ էին Էդուարդ Թոփչյանը եւ Սուրեն Շահիջանյանը (Ֆրանսիա): Համերգի սցենարը եւ ռեժիսուրան Արամ Սուքիասյանինն էր: Անկասկած, տեղին էր ճանաչված ու սիրված դերասան, որը բացառապես հայտնի է իր հումորային կատարումներով, Մկրտիչ Արզումանյանի ընտրությունը: Նա նաեւ «հանդգնեց» սոպրանո Իրինա Զաքյանի հետ ներկայացնել «Մարիայի եւ Թոնիի դուետը» «Վեսթսայդյան պատմություն» մյուզիքլից: Վերոհիշյալ երգիչների կատարումներին չենք անդրադառնում մեկ պատճառով՝ նրանք հայտնի դեմքեր են ոչ միայն մեզանում, այլ նաեւ ցանկալի հյուր՝ արտասահմանյան բեմերում: Երեկոն, որ վերնագրված էր «Ամանորի եւ Սուրբ ծննդյան ուրախ համերգ», շնորհիվ ընտրված երաժշտական նյութի եւ Մկրտիչ Արզումանյանի հումորային կատարումների, առաջին րոպեից մինչեւ երեկոյի ավարտը հանդիսատեսին դրական հույզեր պարգեւեց:

ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Երաժշտական քննադատը՝ Թոփչյանի «դիսիդենտական» մեկնաբանման մասին

June 9th, 2015
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը օրերս վերադարձավ ԱՄՆ կատարած հյուրախաղերից: Վաշինգտոնյան եւ լոսանջելեսյան համերգներում Էդուարդ Թոփչյանի ղեկավարությամբ նվագախումբը ներկայացել է տարբեր երկացանկերով: Մեր ֆիլհարմոնիկի՝ Walt Disney Concert Hall-ում կայացած համերգին արձագանքել է «Լոս Անջելես Թայմս» պարբերականը: Երաժշտական քննադատ Մարք Սուեդի՝ այնտեղ տպագրված հոդվածը ուղղված է ոչ միայն մասնագետներին, այլեւ լայն լսարանին: Մարք Սուեդը «Հիշատակի տպավորիչ երեկո, Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին նվիրված համերգ-նվիրում Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կատարմամբ» վերտառությամբ հոդվածը սկսում է այսկերպ. «Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած ավելի քան մեկ միլիոն հայերի ցեղասպանության հարցը, որի միջազգային ճանաչման համար պայքարում են հայերը, միշտ եղել է պատմաբանների եւ քաղաքացիների քննարկման նյութ: Թուրքիայից հայերի բռնագաղթման 100-րդ տարելիցը արտացոլում է գտել նաեւ արվեստում»: Երաժշտական քննադատը տեղեկացնում է, որ Հայաստանից ժամանած նվագախումբը հիմնադրվել է 90 տարի առաջ՝ խորհրդային կարգեր հաստատվելուց անմիջապես հետո եւ ձեռք է բերել բարձր պրոֆեսիոնալ կոլեկտիվի համբավ՝ պահպանելով իր վառ ազգային դեմքը: Մասնագետը նշում է, որ այդ տարիներին նվագախմբի ղեկավարներն ու գլխավոր դիրիժորները միշտ եղել են ազգությամբ հայեր, բացառությամբ աշխարհահռչակ դիրիժոր Վալերի Գերգիեւի: «Լոս Անջելես Թայմսում» ասվում է, որ երեկոյի ընթացքում հնչել են Շոստակովիչի 5-րդ սիմֆոնիան, հատվածներ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետից, Տիգրան Մանսուրյանի Ջութակի եւ լարայինների համար կոնցերտը եւ Էդվարդ Միրզոյանի «Շուշանիկ» քնարական պատկերը: Երաժշտական քննադատը մասնագիտորեն անդրադարձել է նշյալ ստեղծագործություններին: Օրինակ, Շոստակովիչի սիմֆոնիայի մեկնաբանման առիթով կարդում ենք. «Մինչեւ հիմա շարունակվում են բանավեճերը կոմպոզիտորի՝ 1937թ. գրված սիմֆոնիայի գաղափարական բովանդակության մասին: Արդյոք դա Ստալինի քաղաքական թելադրանքի յուրատեսակ ընդառաջո՞ւմն էր, թե՞ հեղինակի գաղտնի դիսիդենտական ենթատեքստի առկայությունը: Թոփչյանի մեկնաբանությունը ենթադրում էր վերջինը»: Հոդվածի հեղինակի խոսքերով՝ կատարումն ուներ հաճելի պահեր, լարայինների նվագում զգացվում էր Ռուսաստանի շունչը, իսկ պղնձյա փողայինների հնչողությունը գերհագեցած էր, ինչը զգացվեց հատկապես բարձրակետերում: Ֆինալի հաղթական քայլերգը հիշեցրեց մարդկանց չխնայող տանկերի գրոհը… Ընդարձակ է Տիգրան Մանսուրյանի կոնցերտի մասին մասնագետի խոսքը. «Երեւանում ու Գլենդելում ապրող եւ ստեղծագործող կոմպոզիտորը ճանաչված է որպես ազգային հեղինակ, որը միաժամանակ միջազգային հանրությանն է ներկայացնում հայկական ոգին: Մանսուրյանի կոնցերտը ուղղված է մարդու ներաշխարհին, երաժշտության մեջ էլ լսելի են եղեռներգի արձագանքները: Ստեղծագործության տեմպը մշտապես դանդաղ է: Շուրջ 30 րոպեների ընթացքում դինամիկան անփոփոխ մեղմ է, ընդմիջվում է միայն ընդվզում արտահայտող ու պոռթկումով ցնցող դրվագներով: Նվագախումբը ցուցաբերեց ներդաշնակություն: Անխոս, ստեղծագործությունը հիանալի ներկայացրեց երիտասարդ ջութակահար Անուշ Նիկողոսյանը»: Մարք Սուեդի ձեւակերպմամբ՝ պատկերավոր էր խաչատրյանական «Սպարտակ» բալետից ընտրանու մեկնաբանությունը. «Հուզական էր Adagio-ն, իսկ «Սպարտակի» հաղթական երաժշտությունը՝ համոզիչ ու առինքնող»: Հոդվածագիրը երկու, բայց տպավորիչ խոսքով էլ անդրադարձել է Միրզոյանի «Շուշանիկին». «Այս քնարական պատկերը նվիրված էր կյանքից հեռացած հայտնի կոմպոզիտորի հիշատակին, որի 94-ամյակը լրացավ հենց համերգի օրը (համերգը կայացել է մայիսի 13-ին)»:

ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: +1 (from 1 vote)

spacer

Ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը հիշատակի համերգներ է ունեցել

April 22nd, 2015
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Սկանդինավյան երկրներ կատարած «Հիշում եմ, պահանջում եմ…» խորագրով համերգային շրջագայությունից օրերս հայրենիք վերադարձավ Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը (գեղարվեստական ղեկավար՝ Էդ. Թոփչյան): «Առավոտի» հետ զրույցում նվագախմբի տնօրեն Ռուզաննա Սիրունյանը (լուսանկարում) տեղեկացրեց, որ ապրիլի 11-14-ը Հայոց եղեռնի զոհերի ոգեկոչման երեկոներով հանդես են եկել Ֆինլանդիայում, Դանիայում եւ Նորվեգիայում: Մեր զրուցակիցը նշեց, որ ելույթ են ունեցել հիշյալ երկրների հեղինակավոր սրահներում՝ Տամպերեի Congress and Concert Centre-ում, Կոպենհագենի DR սրահում, Օլբորգի Musik Kens Hus-ում եւ Օսլոյի թագավորական Dom Kirke տաճարում: «Հնչեցրինք համաշխարհային դասական երաժշտության գանձարանից ընտիր նմուշներ՝ Արամ Խաչատրյանից մինչեւ Բեթհովեն, Գրիգ, Չայկովսկի, Շիմանովսկի: Մեզ միացան հանրահայտ ջութակահարներ՝ գերմանացի Իզաբել Ֆաուստը, նորվեգացի Հեննինգ Բրագերուդը, ինչպես նաեւ Եվրոպայում բնակվող մեր հայրենակիցները՝ դաշնակահար Մարիաննա Շիրինյանը (Դանիա) եւ թավջութակահար Ալեքսանդր Չաուշյանը»,- մանրամասնեց տնօրենը: Տիկին Սիրունյանի խոսքերով՝ համերգների նախապատրաստական մեծ աշխատանք էին կատարել Ֆինլանդիայում ՀՀ դեսպան Արտակ Ապիտոնյանը, Դանիայում եւ Նորվեգիայում ՀՀ դեսպան Հրաչյա Աղաջանյանը: Նշեց, որ համերգային այս շրջագայությունը կայացել է Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի առիթով ստեղծված հանձնաժողովի եւ ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ: Մեր զրուցակիցը հատուկ շեշտեց արտերկրյա հեղինակավոր պարբերականների արձագանքը համերգներին, այդ թվում՝ ֆիննական Helsingin Sanomat, դանիական Hasse Ferold, Hasserisavis, նորվեգական Heyevent եւ այլն: Տիկին Սիրունյանն ասաց, որ հազարավոր երաժշտասերներ են ներկա եղել համերգներին. Օսլոյի թագավորական տաճարում՝ 800-ից մինչեւ ամենամեծ՝ Տամպերեյի կոնգրեսի պալատում՝ շուրջ 2000 մարդ: «Համերգների ավարտին մեզ էին մոտենում ոչ միայն այլ երկրներում հայաստանյան դեսպանատան աշխատակիցներ, պաշտոնյաներ, այլեւ հյուրեր այլ երկրներից: Սկսվում էր յուրօրինակ երկխոսություն ցեղասպանության շուրջ: Հետաքրքիր էր, որ առաջին անգամ զգացինք, որ լեզվական արգելքը չէր խանգարում. նրանց աչքերից էր երեւում այն մեծ ցավը, որ կիսում են մեզ հետ, մանավանդ՝ Տամպերեյում կայացած համերգից հետո, երբ հանդիսատեսը հրավիրվեց Եղեռնի 100-ամյա տարելիցին նվիրված ցուցահանդեսին, ուր ներկայացված էին փաստավավերագրական նյութեր, չնկատեցի գոնե մեկին, որ անտարբեր անցներ լուսանկարների կողքով: Ավելին, շատերը նույնիսկ արտասվում էին…»,- ասաց Ռուզան Սիրունյանը: Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի տնօրենը հավելեց նաեւ, որ մայիսի 12-14-ն էլ Եղեռնի 100-ամյա տարելիցի առիթով կհյուրընկալվեն ԱՄՆ եւ Մեքսիկա: Նվագախումբը Էդուարդ Թոփչյանի ղեկավարությամբ հանդես կգա դարձյալ հայտնի սրահներում՝ Լոս Անջելեսի Walt Disney-ում եւ Մեխիկոյի Sala Nezahualcoyotl-ում: Հետաքրքրվեցինք, թե այս շրջագայության ժամանակ հայազգի երաժիշտներից ովքե՞ր կմիանան իրենց: Տիկին Սիրունյանը հնչեցրեց ճանաչված երգչուհիներ Հասմիկ Պապյանի, Իզաբել Բայրաքդարյանի, ջութակահար Լեւոն Չիլինկիրյանի, ալտահար Իդա Կավաֆյանի անունները, ասաց նաեւ, որ նախատեսված է ֆիլհարմոնիկի մեկ համերգին Սոնա Հովհաննիսյանի ղեկավարած «Հովեր» երգչախմբի մասնակցությունը: Հայտնեց, որ «Հիշում եմ եւ պահանջում…» խորագրով ֆիլհարմոնիկի արտերկրյա համերգները կշարունակվեն աշնանը՝ Լեհաստանի, Գերմանիայի, Իտալիայի քաղաքներում:

ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

«Առավոտ» օրաթերթ 21.03.2015

 

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Երաժշտական ճանաչված Բուրդոնքլ ընտանիքը Հայաստանում

March 11th, 2015
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Հյուրախաղորդ երաժիշտներից ոմանց՝ Երեւանում կայացած համերգն այնքան տպավորիչ է լինում, որ նույնիսկ տարիներ անց, առիթի դեպքում, հանդիսատեսը խոսում է դրա մասին: Օրինակ՝ երբ օրեր առաջ ազդագրերը տեղեկացրին ֆրանսիացի դաշնակահար Միշել Բուրդոնքլի եւ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կայանալիք համերգի մասին, երաժշտասեր հասարակայնությունը մտաբերեց նույն երաժշտի համերգը երկու տարի առաջ՝ Էդուարդ Թոփչյանի ղեկավարությամբ, Ռավելի կոնցերտի՝ ձախ ձեռքի համար ստեղծագործության հիանալի մեկնաբանումը: Այս անգամ Միշել Բուրդոնքլը Երեւանում է դաշնակահար զավակների՝ 14-ամյա Մելանիի եւ 16-ամյա Նիկոլայի հետ: «Առավոտի» դիտարկմանը, թե մեծ պատասխանատվություն է, երբ անվանի արվեստագետը, այն էլ արտերկրում, ներկայացնում է կատարողական արվեստում առաջին քայլերն անող երեխաներին, Միշել Բուրդոնքլը նախ ասաց, թե երկուսն էլ սկզբնական կրթությունը ստացել են իր ղեկավարությամբ, հետո հավելեց. «Դուստրս սովորել է Էքս-ան-Պրովանսի կոնսերվատորիայում, ներկայումս ուսումը շարունակում է Մարսելի Pierre Barbizet կոնսերվատորիայում, սկզբում Ջուլիետ Յիլմազյանի, այնուհետեւ Ժան-Բապտիստ Ֆոնլուպտիի ղեկավարությամբ: Որդուս կրթական ուղին այլ կերպ դասավորվեց. դասերի հաճախեց Մարսելի Pierre Barbizet կոնսերվատորիայում՝ Էրիկ Բերկոյի դասարանում, հետո արդեն՝ նրա մոտ սկսվեց վարպետության դասընթացների մասնակցության բուռն շրջան. հաճախեց աշխարհահռչակ Լիֆշիցի, Վիարդոյի, Վայնբերգի եւ մյուսների դասերին»: Մեր զրուցակիցը հավելեց, որ Նիկոլան սկսած 2009-ից՝ բազմաթիվ մենահամերգներ է ունեցել, այդ թվում՝ շուրջ 20 ելույթ տարբեր նվագախմբերի հետ: Իսկ Մելանին նվագախմբերի հետ համերգների իմաստով զիջում է եղբորը: Մեր զրուցակիցը հավելեց, որ երեւանյան համերգին դստեր կողմից ներկայացվող Հայդնի Ռե մաժոր կոնցերտը նա կատարել է Բաքաուի եւ Կրայովայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերի հետ: Ինչ վերաբերում է Երեւանում որդու՝ Ռավելի կոնցերտի կատարմանը, հավաստիացրեց, որ այն Նիկոլան բազմիցս հնչեցրել է տարբեր բեմերից: Մեր դիտարկմանը, որ այսօր աշխարհը «հագեցած» է անվանի դաշնակահարներով, օրինակ, միայն Հարավային Կորեայում այսօր շուրջ 60 մլն մարդ դաշնամուր է նվագում, չհաշված այդ ազգի անվանի դաշնակահարներին, այսքանից հետո հայրը ինչո՞ւ որոշեց երկու զավակներին էլ դեպի այդ մասնագիտությունն ուղղորդել, ավագ Բուրդոնքլը հավաստիացրեց, որ դա իր կամքը չի եղել, ավելին, ժամանակին տղան տարված էր ֆուտբոլով: Նա հավելեց նաեւ, թե զավակների բեմական, ստեղծագործական գործունեության ոլորտում ինքն ընդամենը դիտորդ է: Իսկ երեխաների անունները սկսել են տարածվել նրանց մասնակցությամբ տարբեր միջազգային մրցույթների շնորհիվ: Զրույցի ընթացքում խոսք գնաց Երեւանում Միշել Բուրդոնքլի կողմից հայ կոմպոզիտորի որեւէ երկի չանդրադառնալուն (այս անգամ նա հանդես կգա Չայկովսկու կոնցերտի կատարմամբ), մանավանդ որ, նա կատարելագործվել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի ճանաչված մանկավարժներից պրոֆեսոր Սամվել Ալումյանի մոտ եւ երկրորդ՝ դասավանդելով տասնյակ տարիներ, Ալումյանը իր սաներին մշտապես «ներարկել» է հայ հեղինակների ստեղծագործություններ: «Դա իմ բացթողումն է: Խաչատրյանի եւ մյուս հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները մշտապես տեղ են գտել ուսումնառությանս մոսկովյան շրջանում: Չգիտեմ, թե ինչպես կդասավորվի իմ հետագա համագործակցությունը ֆիլհարմոնիկի հետ, բայց խոստանում եմ՝ հաջորդ անգամ հանդես գալ հայ ստեղծագործողի երկով»,- ասաց արվեստագետը: Մեր զրուցակիցը հիացմունք հայտնեց մեր ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի մասին, իր խոսքերով՝ «Հանդես եմ եկել տարբեր երկրներում, տարբեր նվագախմբերի հետ, բայց շատ քչերի մասին կարող եմ ասել, որ բացի պրոֆեսիոնալիզմից, ծայրաստիճան կարգապահ են այնպես, ինչպես Հայաստանի նվագախումբը»:

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

Երկու պրեմիերա՝ մեկ երեկոյի ընթացքում

February 9th, 2015
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Շեփորահար Ռամ Օրենն ու Ալեքսեյ Կուրբատովն առաջին անգամ կներկայանան հայ հանդիսատեսին:

«Առավոտը» զրույցի հրավիրեց առաջին անգամ Հայաստան այցելած ճանաչված արվեստագետներ՝ դաշնակահար, կոմպոզիտոր Ալեքսեյ Կուրբատովին (Ռուսաստան), շեփորահար Ռամ Օրենին (Իսրայել): Նրանց հետ էր մեր իսրայելաբնակ հայրենակից, կոմպոզիտոր Նուբար Ասլանյանը: Մեր զրուցակիցները հայտնեցին, թե իրենց համար պատիվ է բեմ բարձրանալ Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, մանավանդ որ, վերջինիս ընթացիկ համերգաշարը նվիրված է Հայոց եղեռնի 100-րդ տարելիցին: Համերգը կղեկավարի դիրիժոր, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Ռուբեն Ասատրյանը: Ռամ Օրենը հայտնեց, որ հայ արվեստը, մասնավորապես՝ երաժշտական, սկսել է խորը ուսումնասիրել դեռեւս 30 տարի առաջ, երբ Երուսաղեմի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ առաջին անգամ ձայնագրել է հայ կոմպոզիտորի ստեղծագործություն, իր խոսքերով՝ աշխարհի հայտնի շեփորահարների համերգային ծրագրերում մշտապես տեղ գրաված Ալեքսանդր Հարությունյանի Շեփորի եւ նվագախմբի կոնցերտը: Հետաքրքրությանը՝ հեղինակը լսե՞լ է այդ կատարումը, շեփորահարը պատասխանեց. «Նուբար Ասլանյանը կապվել էր Ալեքսանդր Հարությունյանին եւ իր գոհունակությունը հայտնել՝ հարությունյանական կոնցերտի իմ մեկնաբանության առիթով: Ցավոք, այդպես էլ չստացվեց պարոն Հարությունյանի հետ իմ հանդիպումը, բայց Ասլանյանն ինձ փոխանցեց, որ հեղինակը գոհ է մնացել՝ լսելով ձայնագրությունը»: Ինչ վերաբերում է հունվարի 30-ին Ազգային օպերային թատրոնում կայանալիք համերգին, Ռամ Օրենը հանդես է գալու Նուբար Ասլանյանի «Սիփանա քաջեր» կոնցերտ-պոեմի (համաշխարհային պրեմիերա) կատարումով: Երաժիշտն ասում է. «Հուսով եմ, որ առաջիկա այցերիցս մեկի ժամանակ Հայաստանում կհնչեցնեմ Հարությունյանի Շեփորի կոնցերտը, որի մասին երազել եմ»: Նա հավելեց նաեւ, որ երբ ծանոթանում էր Հարությունյանի կոնցերտին, իր ականջին մեղեդին հնչում էր իբրեւ հրեա կոմպոզիտորի գործ. «Նորություն չէ, որ մեր ժողովուրդներին կապում է ոչ միայն ցեղասպանության փաստը, այլեւ աշխարհում գիտության, կրթության, մշակույթի ոլորտներում մեր մասնագետների ընդունված լինելը»: Ալեքսեյ Կուրբատովն էլ Հայաստանում առաջին անգամ կհնչեցնի սեփական ստեղծագործությունը՝ Դաշնամուրի երկրորդ կոնցերտը նվագախմբի հետ՝ Դավիթ Մնացականյանի թեմաներով: Իմիջիայլոց, Դավիթ Մնացականյանը ժամանակին ստեղծագործական ուղին սկսել է Երեւանում՝ որպես Օհան Դուրյանի ղեկավարած հեռուստառադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի ջութակահար: Հետագայում, իբրեւ դիվանագետ, շուրջ 40 տարի ներկայացրել է Ռուսաստանը Ավստրիայում, Գերմանիայում, Հնդկաստանում եւ Շվեդիայում, ունի ՌԴ արտակարգ եւ լիազոր դեսպանորդի կարգավիճակ: Դավիթ Մնացականյանը աշխատանքին զուգահեռ՝ ստեղծագործել է եւ իր կոմպոզիցիաները հնչեցրել հայտնի մենակատարների ու նվագախմբերի մեկնաբանությամբ ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ այն երկրներում, որտեղ դիվանագիտական գործունեություն է ծավալել: «Կոլեգաս՝ դաշնակահար, Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ Ալեքսանդր Գինդինը միտք հուշեց Դավիթ Մնացականյանի թեմաներով դաշնամուրային կոնցերտ գրելու մասին: Կոնցերտում օգտագործել եմ Դավիթ Մնացականյանի մեղեդիները: Կարծում եմ՝ Հայաստանում առաջին անգամ հնչող այս երկը ունկնդիրը պետք է որ ջերմ ընդունի, քանի որ ըստ իս՝ այստեղ օրգանապես միաձուլվում են թեմատիկ նյութի ջերմությունն ու անմիջականությունը եւ, իհարկե, դաշնամուրային կոնցերտի նվաճումները: Կոնցերտի առաջին կատարողը դարձավ Գինդինը՝ Մոսկվայում, 2013թ., այն հնչեցնելով «Ռուսսկայա ֆիլհարմոնիա» սիմֆոնիկ նվագախմբի ընկերակցությամբ, ամերիկացի դիրիժոր Անդրիս Պոգայի ղեկավարությամբ»,- հայտնեց Ալեքսեյ Կուրբատովը:

ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

spacer

ՀՊՖՆ-ի տնօրենն ու գեղարվեստական ղեկավարն արդեն 14 տարի “ուղղորդվում են” նույն քաղաքականությամբ

February 10th, 2014
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը (ՀՊՖՆ) 2014թ. սկսեց հիշարժան համերգով: «Երեւանյան հեռանկարներ» միջազգային փառատոնի շրջանակներում աշխարհահռչակ Պենդերեցկուն նվիրված համերգաշարն ավարտվեց Ֆիլհարմոնիկի ելույթով: Մեկ երեկոյի ընթացքում լեհ անվանի կոմպոզիտորի ստեղծագործությունները ղեկավարեցին ինքը՝ Պենդերեցկին եւ Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար եւ գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանը: Իր սիմֆոնիայի թոփչյանական մեկնաբանման առիթով էլ հեղինակն «Առավոտին» ասել էր՝ «այս ընթերցումը դեռ երկար կհնչի ականջիս»: Հանդիպեցինք ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ՀՊՖՆ-ի տնօրեն Ռուզաննա Սիրունյանին՝ տեղեկանալու, թե մինչ ընթացիկ համերգաշրջանի ավարտը ինչ ծրագրեր ունի Ֆիլհարմոնիկը: Տիկին Սիրունյանը հայտնեց, որ նվագախմբի առաջիկա ելույթը նշանակված է փետրվարի 11-ին. «Այդ օրը եւ ամսի 13-ին կներկայացնենք Պուչինիի «Տոսկա» օպերայի համերգային կատարումը: Տոսկայի դերերգով հանդես կգա ճանաչված օպերային երգչուհի Հասմիկ Պապյանը, ում հետ այս առիթով Թոփչյանը բանակցել էր դեռեւս անցյալ տարվանից: Հաջորդ մեր ելույթը «Ռեքվիեմ» խորագրով փետրվարի 19-ին է՝ նվիրված ականավոր դիրիժոր Աբբադոյի հիշատակին, ում հետ պատիվ է ունեցել անձամբ շփվել, նրա փորձերին ներկա գտնվել ու խորհուրդներ ստանալ Էդուարդ Թոփչյանը»: Ինչպես սպասվում էր, Ֆիլհարմոնիկը այս տարի էլ, մինչեւ հաջորդ համերգաշրջանը, կշարունակի գործունեությունը՝ իր որդեգրած քաղաքականության համաձայն, այն է՝ հայաստանցի երաժիշտներից բացի, Ֆիլհարմոնիկի հրավերով նվագախմբի հետ իբրեւ մենակատարներ ելույթ կունենան արտերկրյա ճանաչված դեմքեր, կհնչեն հայաստանյան եւ համաշխարհային պրեմիերաներ եւ կանցկացվեն հայ մեծանուն երաժիշտներին նվիրված հոբելյանական երեկոներ: «Ֆիլհարմոնիկը կհյուրընկալի դիրիժորներ Պավել Կոգանին (Ռուսաստան), Լավարդ Սքու-Լարսենին եւ Իսրայել Յինոնին (Գերմանիա), ընդ որում՝ նվագախումբը վերջինի ղեկավարությամբ եւ տաղանդավոր ջութակահարուհի Անուշ Նիկողոսյանի մեկնաբանմամբ կհնչեցնի համաշխարհային պրեմիերա՝ Հանս-Պետեր Դոթի ջութակի կոնցերտը: Հայաստանում առաջին անգամ կկատարվի ֆրանսաբնակ մեր հայրենակից Միշել Պետրոսյանի դաշնամուրի կոնցերտը: Մեր հրավերը սիրով ընդունել են ճանաչված երաժիշտներ, դաշնակահարներ Դորա Սերվիարյան Կունը (ԱՄՆ), Ռեմի Ժընիեն (Ֆրանսիա) եւ այլն: Շուրջ 4 ամիս Ֆիլհարմոնիկը հանդիսատեսին կներկայացնի ինչպես համաշխարհային դասական գրականության գլուխգործոցներ, այնպես էլ հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ»: Կանխելով մեր հարցը, թե հայաստանցի դիրիժորներից ո՞վ կղեկավարի նվագախումբը, Ռուզաննա Սիրունյանը նախ նշեց, թե մշտապես Ֆիլհարմոնիկի դիրիժորական վահանակի առջեւ են կանգնել նաեւ հայաստանցի դիրիժորներ, հետո էլ ասաց. «Ապրիլին պլանավորված է իտալացի դաշնակահար Անտոնիո Կոնսալեսի եւ նվագախմբի համերգը, որը կղեկավարի Ռուբեն Ասատրյանը»: Տիկին Սիրունյանը հատուկ շեշտեց, որ հայ կոմպոզիտորների գործերի պրոպագանդման նպատակով ձեւավորում են համագործակցության նոր համակարգ Հայաստանի կոմպոզիտորների եւ երաժշտագետների միության հետ: Նշենք, որ այս ծրագիրն «աշխատել» է նախորդ տարիներին նույնպես, մինչեւ անցյալ տարեվերջին կոմպոզիտոր Արամ Սաթյանի՝ միության նախագահ դառնալը: «Մարտին կնշենք անվանի կոմպոզիտոր Արամ Սաթունցի 100-ամյակը»,- հավելեց մեր զրուցակիցը: Հետաքրքրվեցինք՝ բացի ամենուրբաթյա համերգներից, որոնք բնականաբար համաձայնեցվում է մշակույթի նախարարության հետ, որեւէ մեծամասշտաբ նախագիծ պլանավորվա՞ծ է: «Այս պահին կոնկրետ ամիսն ու ամսաթիվը նշել չեմ կարող, սակայն նվագախմբի, հրավիրված ռեժիսորի եւ մեներգիչների մասնակցությամբ կներկայացվի Վերդիի «Ռիգոլետոն»,- հայտնեց տիկին Սիրունյանը: Մեր զրուցակցից հետաքրքրվեցինք՝ դադարեցվե՞լ են նվագախմբի ելույթները բուհերում, ինչը ժամանակին իրականացնում էին: «Հիմնական նպատակը, որ ուսանողությունը, երիտասարդությունը կապվի դասական արվեստի հետ, կարծում եմ՝ մասամբ դա մեզ հաջողվեց, բուհերում կայացած ելույթների շնորհիվ: Այսօր Ֆիլհարմոնիկի համերգներին հաճախում են մեծ թվով երիտասարդներ»,- հավաստիացրեց տնօրենը: Տարածված խոսակցությունների առիթով, թե հնարավոր է «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահը երկար ժամանակով փակվի՝ նորոգման պատճառով, տիկին Սիրունյանն ասաց. «Համերգասրահը տեխնիկայի վերջին ճիչով վերազինման աշխատանքները պլանավորված է սկսել հունիսից, ինչի ականատեսը կլինի հանդիսատեսը՝ սեպտեմբերից հաճախելով մեր համերգներին: Ի դեպ, գալիք համերգաշրջանը կսկսենք ավանդաբար անցկացվող Դասական երաժշտության երեւանյան միջազգային 8-րդ փառատոնի մեկնարկով»: Զրույցի ավարտին Ռուզաննա Սիրունյանը հատուկ շնորհակալություն հայտնեց «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ին՝ այս համերգաշրջանին դարձյալ իրենց կողքին լինելու համար: ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ «Առավոտ» օրաթերթ

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/02/08/429671/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

Tags:.

spacer

Հայուհի տատիկի “ներդրումը” Պենդերեցկու կարիերայում

January 21st, 2014
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Այսօր «Մոսկվա» կինոթատրոնում «Արահետներ լաբիրինթոսի միջով» (ռեժիսոր՝ Հոլմ Թակկեն) վավերագրական ֆիլմի ցուցադրմամբ կավարտվի լեհ ականավոր կոմպոզիտոր Քշիշտոֆ Պենդերեցկու ծննդյան 80-ամյակին նվիրված, հունվարի 13-ից մեկնարկած համերգաշարը: Այս օրերին երեւանյան համերգասրահներում հնչեցին կոմպոզիտորի գործիքային, կամերային, սիմֆոնիկ ստեղծագործություններն ու կինոերաժշտությունը՝ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ, Երիտասարդական, Կամերային նվագախմբերի, «Հովեր» երգչախմբի, արտերկրյա եւ հայաստանցի երաժիշտների մեկնաբանմամբ: «Առավոտի» հետ զրույցում ջութակահար, ՀՀ վաստակավոր արտիստ, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր Կարմեն Թոսունյանը (լուսանկարում՝ Պենդերեցկու հետ) հիշեցնելով, որ կոմպոզիտորի երրորդ այցն է Հայաստան, ասաց. «Երաժիշտներիս ու հանդիսատեսի համար միանշանակ մեծ պատիվ է կատարել լեգենդար կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, այն էլ նրանց ղեկավարությամբ: Մանավանդ որ, Պենդերեցկու դեպքում, դրանք ստեղծվել են հոգեւոր երաժշտության հենքի վրա: Ասվածի վկայությունն է «Դավթի սաղմոսները», «Հոգեհանգստյան պատարագը», «Լեհական ռեքվիեմը», «Օրհներգ սուրբ Դանիելին», «Չարչարանքներ ըստ սուրբ Ղուկասի» եւ այլ ստեղծագործություններ»: Ջութակահարը նշեց, որ կոմպոզիտորի ստեղծած արժեքներն արտահայտում են իր ապրած ժամանակները՝ սկսած երիտասարդ տարիքից. «Իհարկե, մեծանուն շատ արվեստագետներ, անկախ տվյալ ժամանակի թելադրանքից, իրենց արվեստով անդրադարձել են աշխարհում կայացած դրական կամ նեգատիվ այս կամ այն իրադարձություններին: Սակայն ուսումնասիրելով Պենդերեցկու գործունեությունը, ակնհայտ է, որ ցանկացած խոշոր իրադարձություն իր արտացոլումն է գտել նրա երկերում: Օրինակ, Հիրոսիմայի զոհերի հոգեհանգստի համար գրված պատարագը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 40-ամյակին նրա ստեղծած մեծակտավ գործը եւ այլն: Հիմա էլ կոմպոզիտորն աշխատում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված մեծակտավ երկի վրա»: Տարածված այն կարծիքին, թե Պենդերեցկին հաճախ չի ուրիշի վստահում իր ստեղծագործությունների առաջին կատարումը, Կարմեն Թոսունյանը նախ տեղեկացրեց, որ իբրեւ կոմպոզիտոր նրա առաջին հրապարակային ելույթը միջազգային մակարդակով կայացել է 26 տարեկանում, Վարշավայում՝ համաշխարհային փառատոնի շրջանակներում, իբրեւ դիրիժոր էլ՝ 39-ում, ապա ասաց. «Իր երկերի առաջին կատարումների մեծ մասը ղեկավարել են աշխարհահռչակ դիրիժորներ, այդ թվում՝ Զուբին Մեթան, Լորին Մազելը, Մարիս Յանսոնը, Շառլ Դյուտուան, Վոլֆգանգ Սաղարիչը, Մարիս Յանսոնսը եւ այլն: Իսկ գործիքային ստեղծագործությունների առաջին կատարողներն են հանդիսացել հայտնի երաժիշտներ՝ թավջութակահար Մստիսլավ Ռոստրոպովիչը, ջութակահարներ Իսահակ Ստերնը, Աննե Սոֆի Մութերը, դաշնակահար Լամբերտ Օրքիսը, ալտահար Յուրի Բաշմետը, ֆլեյտահար Ժան-Պիեռ Ռամպալը…»: Կոնցերտմայստերը հիացմունքով խոսեց Պենդերեցկու օպերաների («Ուբու արքա», «Սեւ դիմակ», «Կորուսյալ դրախտներ» եւ այլն), խորհուրդ տալով, որ դրանց հատվածաբար կարելի է ծանոթանալ համացանցում: Նաեւ ցանկություն հայտնեց, թե լավ կլիներ, որ արմատներով հայ կոմպոզիտորի որեւէ օպերա բեմադրվեր Հայաստանում: Կարմեն Թոսունյանը նկատեց. «Հնարավոր է, որ այսօր նա չդառնար աշխարհահռչակ Պենդերեցկի, եթե մանուկ ժամանակ հայուհի տատիկի ձեռքը բռնած մշտապես չգնար հայկական եկեղեցի պատարագ ունկնդրելու»:

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 0 (from 0 votes)

Tags:.

spacer

«Կնշեմ նաեւ ձեր Թոփչյանի անունը»

October 2nd, 2013
by
under Հայերեն հոդվածներ.
No Comments.

Ճանաչված դաշնակահար Կիրիլ Գերշտեյնը տպավորված է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբով Երեւանյան 7-րդ  միջազգային երաժշտական փառատոնի հերթական հյուրը հրեա դաշնակահար Կիրիլ Գերշտեյնն է: Առաջին անգամ հայ ունկնդրին ներկայացող երիտասարդ երաժիշտը մեծ կարիերա է անում աշխարհում: Նրա հետաքրքրությունների շրջանակը ընդգրկում է ինչպես դասական, այնպես էլ ջազային երաժշտության ոլորտները: «Առավոտի» հետ զրույցում Կիրիլը նշեց, որ ծնվել է Ռուսաստանում, ապա 14 տարեկանից տեղափոխվել ԱՄՆ, սովորել է Բոստոնի, Նյու Յորքի հռչակավոր երաժշտական հաստատություններում, դասեր առել անվանի երաժիշտ Դմիտրի Բաշկիրովից եւ Ֆերենց Ռադոշից, հանդես է եկել Բոստոնի, BBC, Լոս Անջելեսի, Քլիվլենդի, Չիկագոյի, Դալասի, Օտտավայի եւ այլ հայտնի  նվագախմբերի հետ, Եվրոպայում էլ՝ Մյունխենի, Բեռլինի, Ստոկհոլմի, Ռոտերդամի եւ մյուս երաժշտական կոլեկտիվների հետ: Ու այս ամենը դաշնակահարը զուգահեռել է մենահամերգներով: Իսկ ներկայումս նա Շտուտգարդի բարձրագույն երաժշտական դպրոցի պրոֆեսոր է: Գերշտեյնը հայտնեց, որ թեեւ առաջին անգամ է Հայաստանում, սակայն Արեւմուտքում ունի հայազգի բարեկամներ ոչ միայն երաժշտարվեստի բնագավառում: Նա հատկապես հիշատակեց մեր ժամանակների անվանի փիլիսոփա Պոլ Բոգոսյանի անունը, ասաց, որ Կոմիտասի ստեղծագործություններին ծանոթ է դարձյալ ամերիկաբնակ, ճանաչված սոպրանո Իզաբել Բայրաքդարյանի կատարումների շնորհիվ: Երաժիշտը ափսոսանքով հայտնեց, որ թեեւ մասնակցում է այս օրերին Երեւանում անցկացվող Արամ Խաչատրյանի հոբելյանին նվիրված փառատոնին, սակայն դեռ հայ կոմպոզիտորի դաշնամուրի կոնցերտի մեկնաբանմամբ հանդես չի եկել: Հարցին, թե բարդ չէ՞ զուգահեռ հանդես գալ եւ դասական ժանրում, եւ ջազային, մեր զրուցակիցը պատասխանեց. «Էական տարբերություն չկա, երկու ժանրերում էլ կան ընդհանուր էլեմենտներ: Մասնակցել եմ մի շարք փառատոների՝ անվանի դիրիժորների ու երաժիշտների մասնակցությամբ, սակայն ուզում եմ նշել մի փաստ. 2010-ին, երբ շահեցի Avery Fisher Career  գրանտը, ողջ գումարով  գործեր պատվիրեցի  հանրահայտ ջազմեններ Օլիվյե Կնուսսենին, Բրեդ Մելդաուին եւ Չիկ Կորեային եւ այդ երկերը հետագայում իբրեւ ջազային դաշնակահար ներկայացրի աշխարհի տարբեր մասերում: Մինչ Հայաստան ժամանելը կոլեգաներիցս լսել էի հիացական խոսքեր Երեւանում անցկացվող այս միջազգային երաժշտական փառատոնի մասին: Ուզում եմ հատկապես նշել կայանալիք համերգի ծրագիրը՝ Պրոկոֆեւ՝ «Դաշնամուրի երկրորդ կոնցերտ» եւ Բրամս՝ «Կրկնակի կոնցերտ ջութակի եւ թավջութակի համար». սա պատասխանատու ծրագիր է, սակայն հանգիստ եմ, որովհետեւ հիշյալ ստեղծագործությունները կներկայացվեն ոչ միայն իմ, այլեւ բրիտանաբնակ թավջութակահար, ձեր հայրենակից Ալեքսանդր Չաուշյանի եւ հիանալի ջութակահար Անուշ Նիկողոսյանի մեկնաբանություններով»: Հետաքրքրությանը, թե մինչ այցը Երեւան ծանո՞թ էր մեր Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբին, դաշնակահարը նախ ասաց, որ ժամանակին երեւանյան փառատոնին մասնակից Արեւմուտքի իր կոլեգաները հիացական խոսքեր են շռայլել Հայաստանի ֆիլհարմոնիկի ու նրա գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանի հասցեին, հետո էլ ժպիտով հավելեց. «Կոլեգաներիս խոսքերը ստուգել եմ նաեւ YuoTube-ում տեղադրված ֆիլհարմոնիկի տեսագրություններով, հիացած էի… հիմա էլ համոզվեցի: Անվանի դիրիժորներ Թոմաս Ադեսի, Սեմյոն Բիչկովի, Էդվարդ Գարդների, Ջանկարլո Գերերոյի, Ջեյմս Գաֆիգանի եւ մյուսների կողքին  այսուհետեւ հարցազրույցներում կնշեմ նաեւ ձեր Թոփչյանի անունը»: Զրույցի վերջում էլ Կիրիլ Գերշտեյնը հավաստիացրեց, թե չի բացառում, որ հաջորդ այցին, ինչը արդեն ծրագրվում է, ներկայանա ջազային ոճում: ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2013/10/02/391951/

© 1998 – 2013 Առավոտ — Նորություններ Հայաստանից

VN:F [1.9.20_1166]
Rating: 5.0/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.20_1166]
Rating: +1 (from 1 vote)

spacer